1924 წლის აჯანყების კიდევ ერთი მსხვერპლი

გაზეთი „ბრძოლა“ იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის საზღვარგარეთული ბიუროს ყოველთვიური ორგანო, რომლიც გამოდიოდა პარიზში. 1926 წლის აგვისტოს #14 ნომერში, აჯანყების ორი წლისთავის აღსანიშნავად, დაბეჭდილია მცირე მოსაგონარი სტატია ცნობილი პოეტის დავით ქარცივაძის შესახებ. 

დავით ქარცივაძე (დ. მეჩონგურე)

დ. ქარცივაძე დაიბადა 1881 წელს. მიიღო სამხედრო განათლება. როცა 1905 წლის რევოლუცია დაიწყო, ის სარიყამიშში ასრულებდა პორუჩიკის თანამდებობას. ამ დროს ის უკვე სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას ეკუთვნოდა. მან აიღო შვებულება და გამოემგზავრა საქართველოში. აქ ის აქტიურათ ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. დეკემბრის აჯანყების დროს ის ითვლებოდა სამხედრო ხელმძღვანელათ დასავლეთ საქართველოში. ეს არაჩვეულებრივი მოვლენა იყო. 1905 წ. ოფიცრობა მოძრაობას აშკარათ მტრობდა და მეფის მთავრობას ეკედლებოდა. ამიტომაც იყო, როცა ხალხი დამარცხდა და ალიხანოვ-კრილოვებმა საქართველო აიკლეს, დათიკო შეიპყრეს და მოუნდომეს გაუსამართლებლათ დახვრეტა. მხოლოდ გავლენიან პირთა ჩარევამ მეფის მოადგილის წინაშე იხსნა იმხანათ ამ განსაცთელისაგან თავდადებული მებრძოლი. 1906 წ. ის გაასამართლეს და გადაუწყვიტეს კატორღა. 1917 წ. რევოლუციამ ის გაანთავისუფლა ამ მძიმე სასჯელისაგან. მას შემდეგ ის დაუბრუნდა სამშობლოს და აქ ასრულებდა სხვადასხვა მოვალეობას ქართულ ლაშქარში.

აკროსტიხი

ჩემი სიცოცხლის ყვავილებს

ახარებს შენი ყურება,

გულს მიხალისებს, სულიკო,

ეგრე კეკლუცი ბუნება.

ხარბად ვისწრაფვი შენსაკენ,

უნდა გაკოცო თვალებში,

ტურფა ხარ, მეტად ლამაზი,

ერჩევი ყველა ქალებში.

                                                    გრიშა

    (ფონდი 6, საარქივო 27746, ყუთი 108, შეყლაშვილი შალვა, ბრალდებულია ანტისაბჭოთა საქმიანობაში, რაც გამოხატულია არალეგალურ მენშევიკურ პარტიაში მუშაობით)

ივანე ერასტის ძე შეყრილაძე, 26 წლის, ქართველი, გლეხი, ს. ხრეითი, შორაპნის მაზრა, უცოლო, განათლება შინაური, მენშევიკური პარტიის წევრი 1926 წლიდან. ბრალდება: არალეგალურ მენშევიკურ ორგანიზაციაში მუშაობა და არალეგალური ლიტერატურის გავრცელება. სასჯელი: პატიმრობა 1 წლით. 

საქმეში ბრალდების ნივთმტკიცებად არის ლექსებიც. 

ამონაწერი

რა ვუყოთ მერე, ძამიავ,

ჭირი რომ გიდგას კარსაო,

ამ დროს სჭირია, ვაჟკაცმა

შემოუაროს თავსაო.

გამაგრდი ჭირში, ვითა კლდე,

ნუ ღვრი ცრემლების ღვარსაო,

ტირილი საქმეს ვერ შველის,

ტყვილათ შეირცხვენ თავსაო.

მოდი აქ ჩემთან, მახლობლათ

ამომიჯექი მხარსაო,

ნიჩაბი შენ გაქვს, მე ბარი,

გავიყვანთ სწორსა გზასაო.

არ შეუშინდე გასაჭირს,

გაუძელ განსაცთელსაო,

თუმცა ამ დროშიც ბევრია

სატირალ საჩხივარიო,

მაგრამ ძველ დროსთან ახალი

 არ არის შესადარიო.

ცოტა თუ კიდევ გავძელით,

გამოვა კარგი დარიო,

აყვავდება ბუნება,

იხარებს მთა და ბარიო.

                            Рухадзе  Евгени

(ამავე ფურცელზე წერია: Рухадзе  Евгени Зурабович ევგენი ჩაგრულიშვილი)

(ფონდი 6, საარქივო 27567, ყუთი 82, საქმე - შეყრილაძე ვ. ი.)

ქართველ ერს! (მენშევიკური პარტიის პროკლამაცია)

უკვე ექვსმა წელმა განვლო მას შემდეგ, რაც ჩვენს ქვეყანას დაეპატრონა უხეში ძალა, რომელმაც ვერაგულად მოსტაცა ქართველ ერს თავისი სუვერენული უფლებები და დაადგა მას მონობის მძიმე უღელი. განა შეიძლება ქართველი ერი ოდესმე შეურიგდეს იმ ხელისუფლებას, რომელმაც დამოუკიდებელი საქართველო გადააქცია მოსკოვის უბრალო კოლონიად; რომელმაც შელახა ხალხის ეროვნული თავმოყვარეობა; რომელმაც ფიზიკურად გაანადგურა მშრომელი მოსახლეობა და ერის საუკეთესო შვილების სისხლით მორწყო და გააპოხიერა საქართველოს მონდორ-ველი.

ვინ არ იცის, რომ დღეს ქართველ ერს სდევნიან და აწამებენ მხოლოდ იმიტომ, რომ ის უარს არ ამბობს თავის ქართველობაზე, რომ ის მედგრად იცავს ეროვნულ ენას, ეროვნულ კულტურას, ეროვნულ დიდებას, რომ მას არ სურს, მიიღოს კომუნისტური სარწმუნოება და ატაროს მოსკოვის უღელი. ქართველი ერი მოწმეა მრავალი ბრძოლისა და ტანჯვის, მაგრამ ის საშინელი ტანჯვა და ჯოჯოხეთური წამება, რომელსაც დღეს განიცდის საქართველოს მოსახლეობა, არ ახსოვს ისტორიას. საქართველო გადაიქცა ოკუპანტების და ჩეკას თავაშვებულ სათარეშო ასპარეზად. ხალხის ცოცხალ სხეულს კორტნიან ყვავ-ყორნები. შეჩერდა ეროვნული მაჯისცემა. დადუმდნენ მეტყველი ენები. მოკვდა საზოგადოებრივი აზროვნება. მოისპო თავისუფალი პრესა. „მუშურ-გლეხური“ მთავრობა ქართველ მუშებსა და გლეხებს ტყვიებით უმასპინძლდება და ფიზიკურად ანადგურებს; ერის საუკეთესო შვილებს ჩეკას ბნელ სარდაფებში ალპობს; პოლიტიკურ პატიმრებს თავზე რკინის მუხრუჭებს უჭერს და სიცოცხლეს ასალმებს.

2014 წლის 28 მაისს 1 რადიოს ეთერში გავიდა მორიგი გადაცემა „ფოლკლორი აკადემიურ სივრცეში“. გადაცემის თემა იყო „მე-20 საუკუნის 30-იანი წლების საბჭოთა ცენზურის გავლენა ქართულ მწერლობასა და ფოლკლორზე“. გადაცემის სტუმარი გახლდათ ფილოლოგიის აკადემიური დოქტორი, პროექტის „ბოლშევიზმი და ქართული ლიტერატურა“ ერთ-ერთი მონაწილე ზოია ცხადაია. ქალბატონმა ზოიამ ისაუბრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივსა და პარტიულ არქივში მოპოვებული მასალების შესახებ. 

გადაცემის მოსმენა შეგიძლიათ ლინკზე: http://radio1.ge/media-view/16442

დაჭრილი მერანი

დაჭრილი მერანი

ჩემი მერანი, დაღალული, ფერ-მილეული,

გულში დაჭრილი გადაეშვა, როგორც მძინარი...

ჩემი მერანი ვერ ინძრევა მტრისგან ძლეული,

გული მიტირის, გული ლაღი, გული მცინარე.

დანაღვლიანდა სიყვარული ტანჯვას ჩვეული

და დაიჩრდილა გული უწინ ხალისიანი,

ტალღებს ვერ აპობს გემი მტკიცე, დღეს დამსხვრეული,

მიწად დაეშვა იმედები გაშლილფრთიანი.

ქაქუცა ჩოლოყაშვილის განკარგულება

1923 წელს დაუპატიმრებიათ ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ერთ-ერთი რაზმელი მიხეილ ძებნიაური. მის საქმეში აღმოჩნდა განკარგულება მთიელთა მიმართ. ტექსტი დაწერილია სხვა ხელით, ხემოწერა კი განსხვავებულია, რაც გვავარაუდებინებს იმას, რომ დიდი ალბათობით ეს ქაქუცას ხელმოწერაა.

განკარგულება

პატიოსან სიტყვას ვაძლევ ხევსურებს და ფიცს ვდებ მათ წინაშე, რომ გადატრიალების შემდეგ, როდესაც ჩვენ ეროვნული მთავრობა გვეყოლება, ხევსურები, რომლებიც სამშობლოს გათავისუფლებაში მონაწილეობას მიიღებენ, ყოველგვარი გადასახადებისგან თავისუფალნი იქნებიან, როგორც ეს იყო მეფე ერეკლეს დროს. მიეცემათ ყოველგვარი იარაღი, ამის გარდა მიეცემათ უფასოთ საბალახოები და თავისუფალი სახნავი მიწები.

ხოლო ვინც აჯანყებაში უარს განაცხადებს და არავითარ მონაწილეობას არ მიიღებს, მას არავითარი უპირატესობა არ მიეცემა, დაქვემდებარებული იქნება საერთო სახელმწიფოებრივ კანონებს და საშვილიშვილოთ იარაღის ტარება აღეკრძალება.

                       

                           საქართველოს პარტიზანულ

                                       რაზმების ბელადი           

                                                          

                                                                ქ. ჩოლოყაშვილი

                                                                   

                                                                     31/VII - 22 წ. 
                   (ფონდი 6, საარქივო #23328, ყუთი 57, ძებნიაური მ. მ.)